به گزارش پایگاه خبری روستایی، تحولات اقتصادی و اجتماعی دهه‌های اخیر نشان داده است که اقتصاد روستایی دیگر نمی‌تواند صرفاً بر الگوهای سنتی معیشت‌محور و وابسته به منابع محدود طبیعی استوار بماند. امروز، توسعه پایدار روستاها مستلزم بازطراحی اقتصاد محلی بر پایه بهره‌وری، تنوع‌بخشی به فعالیت‌ها، ارزش‌آفرینی هوشمند و مشارکت فعال جوامع محلی است؛ رویکردی که اقتصاد پایدار روستایی را از یک مفهوم نظری به یک ضرورت راهبردی تبدیل کرده است. اقتصاد پایدار روستاها، اقتصادی است که هم‌زمان سه بُعد کلیدی پایداری ـ اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی ـ را در بر می‌گیرد. در چنین اقتصادی، رشد درآمد و اشتغال با حفظ منابع طبیعی، تقویت سرمایه اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی روستاییان همسو می‌شود. تجربه‌های ناموفق توسعه نشان داده‌اند که تمرکز صرف بر افزایش تولید، بدون توجه به تاب‌آوری اجتماعی و زیست‌محیطی، نه‌تنها به پایداری منجر نمی‌شود، بلکه فقر، مهاجرت و تخریب منابع را تشدید می‌کند. یکی از ارکان اساسی اقتصاد پایدار روستایی، تنوع‌بخشی به منابع درآمدی است. وابستگی تک‌بعدی به کشاورزی سنتی، روستاها را در برابر شوک‌های اقلیمی، نوسانات بازار و محدودیت منابع آب آسیب‌پذیر می‌سازد. توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی، حمایت از مشاغل خرد و خانگی، گسترش گردشگری روستایی و بوم‌گردی و تقویت اقتصاد فرهنگی و صنایع خلاق محلی می‌تواند زنجیره ارزش اقتصاد روستا را تکمیل و پایدار کند. در این میان، اقتصاد دانش‌بنیان و فناوری‌محور نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده روستاها ایفا می‌کند. استفاده هوشمندانه از فناوری‌های نوین، از جمله پلتفرم‌های دیجیتال، داده‌محوری و هوش مصنوعی، امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر، کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری و دسترسی مستقیم تولیدکنندگان روستایی به بازارهای گسترده‌تر را فراهم می‌آورد. اقتصاد پایدار روستایی زمانی محقق می‌شود که روستاها نه مصرف‌کننده فناوری، بلکه بازیگر فعال در زیست‌بوم نوآوری باشند. بعد دیگر این اقتصاد، توانمندسازی سرمایه انسانی است. بدون آموزش مهارت‌های نوین، ارتقای سواد مالی و کارآفرینی و مشارکت معنادار نسل جوان و زنان روستایی، هیچ مدلی از پایداری اقتصادی دوام نخواهد داشت. روستاهای پایدار، روستاهایی هستند که در آن دانش محلی با دانش نوین تلفیق می‌شود و اعتمادبه‌نفس اقتصادی در میان ساکنان شکل می‌گیرد. از منظر حکمرانی، اقتصاد پایدار روستایی نیازمند هماهنگی نهادی و سیاست‌گذاری یکپارچه است. پراکندگی تصمیم‌گیری‌ها، طرح‌های مقطعی و نبود ارزیابی اثربخشی، از مهم‌ترین موانع توسعه روستایی در سال‌های گذشته بوده است. لازم است رویکرد توسعه، از پروژه‌محوری به فرآیندمحوری و از مداخله از بالا به مشارکت از پایین تغییر مسیر دهد. در گروه توسعه راهبردی و ارزش‌آفرینی حرکت، بر این باوریم که اقتصاد پایدار روستایی، نتیجه شکل‌گیری یک اکوسیستم منسجم است؛ اکوسیستمی که در آن دولت، بخش خصوصی، نهادهای مالی، دانشگاه‌ها و خود روستاییان در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. ما تلاش کرده‌ایم با ارائه مدل‌های بومی‌شده کسب‌وکار، مطالعات امکان‌سنجی دقیق، طراحی زنجیره‌های ارزش محلی و استفاده از ابزارهای نوین مالی و مدیریتی، مسیر اقتصاد مولد و ماندگار روستایی را هموار کنیم. در نهایت، باید تأکید کرد که آینده توسعه کشور، بدون آینده‌ای روشن برای روستاها قابل تصور نیست. اقتصاد پایدار روستایی نه یک انتخاب، بلکه یک الزام ملی است. اگر امروز در این مسیر سرمایه‌گذاری اندیشه‌محور و هدفمند نکنیم، هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی آن را در سال‌های آینده با شدتی دوچندان پرداخت خواهیم کرد. روستاها می‌توانند و باید به کانون‌های تولید ثروت، نوآوری و امید تبدیل شوند؛ به شرط آنکه توسعه را پایدار، مردم‌محور و آینده‌نگر تعریف کنیم.